Aby przyciągnąć pszczoły do ogrodu, sadź rośliny miododajne kwitnące od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Najlepiej łącz gatunki rodzime, zioła, byliny i krzewy, a przy tym rezygnuj z oprysków oraz odmian pełnokwiatowych, które często utrudniają owadom dostęp do nektaru i pyłku.
Dlaczego trzeba planować kwitnienie?
Pszczoły potrzebują pożywienia przez cały sezon, mniej więcej od marca do października. Posadzenie jednej efektownej rabaty nie wystarczy, jeśli po kilku tygodniach wszystkie kwiaty przekwitną. Wtedy pojawia się tak zwana luka głodowa, czyli okres, w którym w pobliżu brakuje nektaru i pyłku.
Najlepszy efekt daje różnorodny ogród. Gatunki rodzime są zwykle dobrze przystosowane do lokalnych warunków i stanowią wartościowe źródło pokarmu dla miejscowych zapylaczy. Warto też wybierać kwiaty o łatwo dostępnych, pojedynczych koronach. W odmianach pełnokwiatowych płatki mogą zasłaniać pręciki i nektarniki.
Co sadzić, żeby pszczoły miały pokarm przez cały sezon?
Planując rabatę, dobieraj rośliny tak, aby ich terminy kwitnienia częściowo się nakładały. Poniższy kalendarz pomaga rozłożyć źródła pokarmu od wiosny do jesieni:
| Pora roku | Przykładowe rośliny | Dlaczego warto? |
|---|---|---|
| Wiosna | Wierzba, krokus, miodunka, głóg | Dostarczają nektaru i pyłku po zimie, gdy wybór pożywienia jest jeszcze niewielki. |
| Lato | Lawenda, szałwia, chaber, kocimiętka, malina | Zapewniają długie i obfite kwitnienie, a ich kwiaty są łatwo dostępne dla pszczół. |
| Jesień | Astry, rozchodniki, wrzosy, nawłoć | Uzupełniają pokarm pod koniec sezonu, gdy wiele innych roślin już przekwitło. |
Wiosną szczególnie cenne są wierzby, ponieważ kwitną wcześnie i tworzą dużo pyłku. W małym ogrodzie można posadzić miodunkę oraz krokusy, a w większym rozważyć także krzewy, takie jak głóg. Nie trzeba sadzić dużych ilości każdego gatunku. Ważne, by rośliny tworzyły ciągłość kwitnienia.
Latem dobrze sprawdzają się lawenda, szałwia, kocimiętka i chabry. Ich kwiaty mają budowę ułatwiającą dostęp do nektaru, a skupione w większych kępach są łatwe do odnalezienia. Jesienią rabatę przedłużają astry i rozchodniki. Wrzosy mogą rosnąć także w pojemnikach, pod warunkiem zapewnienia im kwaśnego podłoża.
Rośliny szczególnie atrakcyjne dla pszczół
Zioła o łatwo dostępnym nektarze
Zioła łączą funkcję użytkową z wartością dla zapylaczy. Tymianek, oregano, mięta, melisa, szałwia i hyzop tworzą drobne, ale liczne kwiaty. Najwięcej owadów pojawia się na nich po rozpoczęciu kwitnienia, dlatego nie ścinaj wszystkich pędów zbyt wcześnie.
Zioła najlepiej sadzić w grupach, na słonecznym stanowisku. Oregano i tymianek dobrze znoszą bardziej suche podłoże, natomiast mięta potrzebuje więcej wilgoci i szybko się rozrasta. Możesz przeznaczyć na nie osobną skrzynię lub duży pojemnik.
W ogrodzie przyjaznym pszczołom zostaw część ziół do kwitnienia. Liście nie muszą być zbierane z każdej rośliny, a kwiaty zapewnią owadom łatwy dostęp do nektaru:
- Tymianek
- Oregano
- Mięta
- Szałwia
- Melisa
- Hyzop
Byliny i rośliny łąkowe
Byliny pozwalają zbudować trwałą rabatę, która co roku dostarcza pokarmu bez ponownego sadzenia. Poza lawendą i kocimiętką warto wykorzystać krwawnik, ślaz, chaber, jeżówkę, przetacznik oraz sadziec. Rodzime rośliny łąkowe mają szczególną wartość, bo wspierają szerszą grupę owadów niż pojedyncze ozdobne odmiany.
Nie usuwaj wszystkich przekwitłych łodyg natychmiast. Część nasion jest pokarmem dla ptaków, a suche pędy mogą służyć owadom jako schronienie. Wysokie byliny umieść z tyłu rabaty, niższe z przodu, zostawiając między kępami trochę odkrytej ziemi.
Krzewy i małe drzewa
Krzewy zapewniają wiele kwiatów w jednym miejscu, dlatego są dobrym wyborem do większych ogrodów. Wczesną wiosną zakwitają wierzby, później głóg, maliny i jeżyny. Kruszyna pospolita również jest wartościowym rodzimym krzewem, który wspiera różne owady.
Przy wyborze krzewu sprawdź jego docelową wielkość oraz wymagania świetlne. Lepiej posadzić jeden gatunek dobrze dopasowany do stanowiska niż kilka roślin, które będą słabo kwitły z powodu braku słońca lub wody.
Jak dopasować rośliny do warunków w ogrodzie?
Nie każdy ogród ma żyzną, wilgotną rabatę w pełnym słońcu. Dobieraj gatunki do istniejących warunków, zamiast zmuszać rośliny do wzrostu w nieodpowiednim miejscu. Przydatne zestawienia wyglądają następująco:
- Słoneczne stanowisko – lawenda, tymianek, oregano, szałwia, kocimiętka, chaber, rozchodnik i krwawnik.
- Częściowy cień – miodunka, mięta, melisa, bluszcz oraz niektóre odmiany dąbrówki rozłogowej.
- Suche podłoże – tymianek, lawenda, rozchodnik, macierzanka i krwawnik.
- Donice na balkonie – lawenda, kocimiętka, szałwia, tymianek i oregano.
Na balkonie ustaw kilka pojemników z roślinami o różnych terminach kwitnienia. Donice powinny mieć odpływ, a rośliny nie mogą być regularnie ścinane przed rozwinięciem kwiatów. Nawet niewielka powierzchnia ma znaczenie, jeśli kwiaty pojawiają się przez kilka kolejnych miesięcy.
Co zrobić poza sadzeniem?
Rośliny są podstawą, ale o wartości ogrodu decyduje także sposób jego prowadzenia. Zastosuj poniższe zasady:
- Poidełko – wystaw płytkie naczynie z czystą wodą i kamykami, na których owady mogą bezpiecznie usiąść.
- Brak chemicznych oprysków – nie stosuj środków ochrony roślin na kwitnących roślinach i nie opryskuj bez wyraźnej potrzeby.
- Dziki kąt – zostaw fragment z liśćmi, suchymi łodygami, gałęziami i kawałkiem odkrytej ziemi.
- Kwiaty pojedyncze – wybieraj odmiany, w których pręciki i nektarniki pozostają dostępne dla owadów.
- Rzadsze koszenie – pozwól części trawnika zakwitnąć, zwłaszcza jeśli rosną tam mniszek, koniczyna lub inne rośliny kwitnące.
Estetyka uporządkowanej rabaty nie musi oznaczać całkowitego usuwania naturalnych zakątków. Wystarczy wydzielić niewielki fragment ogrodu, który będzie koszony rzadziej i sprzątany dopiero po zimie. Nie montuj też poidełka w pełnym słońcu, jeśli woda szybko się nagrzewa i paruje.
Nie musisz od razu przebudowywać całego ogrodu. Zacznij od jednej rabaty albo kilku donic, łącząc rośliny kwitnące wiosną, latem i jesienią. Obserwuj, które gatunki odwiedzają pszczoły, i z czasem powiększaj te nasadzenia. Ciągłość kwitnienia, ograniczenie chemii i pozostawienie odrobiny naturalnego nieporządku stworzą dla zapylaczy znacznie lepsze warunki niż pojedynczy sezonowy kwietnik.
