Tak, ale nie wszystkie. Szpak zwyczajny jest gatunkiem częściowo wędrownym. Część osobników odlatuje jesienią do zachodniej i południowej Europy, a inne – szczególnie żyjące w miastach – pozostają w Polsce przez całą zimę.
Dlaczego niektóre szpaki zostają, a inne odlatują?
Migracja szpaków jest przede wszystkim reakcją na dostępność pokarmu. Ptaki, które mogą znaleźć wystarczająco dużo jedzenia, nie muszą pokonywać setek kilometrów do cieplejszych regionów. Te, które odlatują, zimują najczęściej w Europie Zachodniej i Południowej, między innymi we Francji, Włoszech czy Hiszpanii.
Na pozostawanie w Polsce wpływają warunki środowiska. Miasta zapewniają szpakom łagodniejszy mikroklimat, miejsca noclegowe oraz łatwiejszy dostęp do pożywienia. Ich dieta jest elastyczna. Ptaki żywią się między innymi owocami, owadami, larwami, dżdżownicami i innymi bezkręgowcami, a w pobliżu ludzi mogą korzystać także z resztek jedzenia.
O tym, czy szpak zostanie, decyduje więc kilka czynników:
- Dostępność pokarmu – w parkach, ogrodach i na terenach miejskich jedzenia może wystarczać także zimą.
- Łagodniejszy mikroklimat miejski – zabudowa ogranicza wpływ mrozu i wiatru.
- Temperatura i pogoda – łagodna zima zmniejsza koszty energetyczne przetrwania.
- Elastyczność gatunku – szpaki potrafią zmieniać miejsca żerowania i korzystać z różnych źródeł pokarmu.
Dlatego sama obecność szpaków zimą nie oznacza, że wszystkie ptaki z danej populacji zrezygnowały z migracji. Ich zachowanie może różnić się zależnie od regionu, wieku, kondycji i warunków w konkretnym siedlisku.
Co dzieje się ze szpakami w Polsce zimą?
Część rodzimych szpaków opuszcza Polskę zwykle jesienią i kieruje się na południe lub zachód Europy. Wiosną wiele z nich wraca, często już pod koniec lutego albo w marcu. Polska nie jest jednak wyłącznie krajem, z którego szpaki odlatują. Zimą przybywają tu także osobniki z północnej Europy, między innymi ze Skandynawii. Dla nich nasz klimat bywa łagodniejszy niż warunki panujące na północy.
Można więc mówić o częściowej rotacji populacji: jedne szpaki odlatują, a inne zajmują ich miejsce. Zimą ptaki często tworzą duże stada, które wspólnie szukają pożywienia i bezpiecznych miejsc noclegowych.
Najkrócej mówiąc, szpaki nie odlatują na zimę według jednej reguły. Część migruje, a część pozostaje w Polsce, zwłaszcza tam, gdzie dostęp do pokarmu i osłony jest dobry.
